Blaise Pascal: ruleta rueda leyenda
Matemático ojeʼéva ojapo hague rueda, ha katu oñehaʼãva omoĩ ambue mbaʼe.
Pascal (1623–1662) oñehaʼã 1650 ary rupi tembiporu movimiento perpetuo rehegua. Rueda ojeréva ijatyhaʼỹ rupi, ojeʼéva imbaʼeha, ikatu haʼe ruleta rotor ypykue; upéva katu tradición, ndahaʼéi kuatiápe ojehechaukáva.
Matemático
Blaise Pascal ojapo peteĩ calculadora mecánica diecinueve arýpe, ohechauka geometría proyectiva rehegua mbaʼekuéra mitãrusu ramo, ojapo tembiapo ypykue presión ha vacío rehe, ha 1654-pe, kuatiañeʼẽme Pierre de Fermat ndive, oipysyrõ “punto apañuãi”: mbaʼéichapa ojedividi hekojojápe apuesta peteĩ ñembosarái azar rehegua ojejokóva. Ijeʼe, ojedividi peteĩteĩ jugador probabilidadmatemáticaProbabilidadPeteĩ resultado ikatúva oiko, 0 guive 1 peve térã 0% guive 100% peve. Peteĩ número: 1/37 = 2,70%.Emoñeʼẽ opaite → ogana haguã osegíramo ñembosarái, haʼe valor esperadomatemáticaValor esperadoResultado promedio peteĩteĩ apuestape tiempo pukukuépe. −1/37 apuesta repygui opa apuesta europea jepiguávape.Emoñeʼẽ opaite → ypykue. Opa EV cálculo ko sitiope ou umi kuatiañeʼẽgui.
Oĩpa kuri Blaise Pascal ruleta máquina?
1650 ary mbytépe Pascal ombaʼapo peteĩ máquina movimiento perpetuo rehe ha ojeʼe ojapo hague peteĩ rueda ojoja porãitéva, ojeréva are ijatyhaʼỹ rupi. Mombeʼu heʼíva ko rueda oiko hague ruleta rotortembiporuRotorRueda pehẽ ojeréva ha ogueraháva kuárakuéra.Emoñeʼẽ opaite → ojeʼe jey heta tembiasakue kuatiápe ha ni peteĩ fuente ypykuépe ndojehechaukái. Ikatu balneario táva operador-kuéra siglo 18-pe oiporu upe téra oñemuhague haguã. Laboratorio katu nombaʼeguasúi upéva umi prueba reheve.
Probabilidad, iñeʼẽme ha ñaneñeʼẽme
Kuatiañeʼẽ 1654-gua ndoheʼíri mbaʼeve ruleta rehe, ndaiporivéi gueteri upérõ. Oporandu: mokõi jugador oikotevẽ mbohapy punto ogana haguã peteĩ pirapire aty; opyta 2–1-pe; mbaʼéichapa ojedividíta pe pirapire? Pascal ijeʼe oiporu ñandéve ñahenóiva koʼág̃a esperanza condicional ha peteĩ argumento recursivo oguejýva opa tape ikatúva osegi rupi. Huygens omoñeʼẽ upe kuatiañeʼẽ ha 1657-pe omoherakuã libro peteĩha esperanza matemática rehegua. Ñeʼẽ “esperanza” imbaʼe.
Pascal ha Fermat oipysyrõ punto apañuãi: valor esperado peteĩ posición repy hekojojáva ramo.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: esperanza matemática ñemombeʼu peteĩha oñeimprimíva.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: papapy tuichaitéva ley.
Ruleta oñemombeʼu París-pe. Opa jehepymeʼẽ 36/n − 1: EV = −1/37 (térã −2/38).
Pearson prueba chi-cuadrado, ojehechaukáva ruleta jere rehe.
Opa koʼã mbaʼe, ko sitiope, peteĩ navegadórpe.
Apuesta
Pascal argumento ojekuaavéva apuesta rehegua ndahaʼéi ruleta rehe, Tupã rehe katu: “apuesta” Pensées-pe ohechaukáva jerovia peteĩ apuesta ramo jehepymeʼẽ opaʼỹva reheve. Haʼe peteĩ argumento valor esperado rehegua, ha peteĩha jey peteĩ tapicha oiporu teoría de la decisión oikuaauka haguã mbaʼeve. Jugador ohenóiva Pascal-pe rueda rehehápe ohenói Pascal ndahaʼéivape; iñimportánteva haʼe pe ohechaukáva mbaʼéichapa ojepepy peteĩ apuesta.
Ironía
Pascal ojapórõ térã nahániri ruleta rueda peteĩha, ko ñembosarái ohechauka porã itembiapo añetegua: peteĩ tembiporu ou peteĩ kuimbaʼégui ohechauka vaʼekue ndaikatuiha rehupyty mbaʼeve rehepymeʼẽʼỹre (movimiento perpetuo ndoikói; esperanza matemática opyta peteĩchagua), ha ojepuru ohechauka haguã upéva voi heta millón jugadórpe peteĩ arýpe.
Porandukuéra
Oiko kuri jugador apytépe París-pe 1650 ary ñepyrũme, ha upéicha og̃uahẽ chupe punto apañuãi Chevalier de Méré rupive. Ndaipóri kuatia heʼíva oñembosarái hague pirapirére añetehápe.
Haʼégui peteĩ mombeʼu porã ha siglo 19 casino promotor-kuéra ohayhu. Emombeʼu jey nota reheve.
Jepukarã
Ohechauka ndaikatuiha rehupyty mbaʼeve rehepymeʼẽʼỹre. Upéi peteĩva omopuʼã hese peteĩ casino.
Ñeʼẽ ypykue
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.