Significancia estadística
“Significativo” heʼise ndahaʼéi jepiveguáva peteĩ rueda hekojojápe, ndahaʼéi “añetegua” ha ndahaʼéi “omeʼẽva ganancia”.
Peteĩ valor p 0,05 heʼise peteĩ rueda hekojojáva omeʼẽta peteĩ forma upeichaite ijyke peteĩ jey mokõipagui. Rehesaʼỹijóramo mokõipa rueda, peteĩ ohasáta suerte rupi.
Mbaʼépa valor p
ProbabilidadmatemáticaProbabilidadPeteĩ resultado ikatúva oiko, 0 guive 1 peve térã 0% guive 100% peve. Peteĩ número: 1/37 = 2,70%.Emoñeʼẽ opaite → rehecha haguã peteĩ ñemomombyry tuicháva michĩvéramo ojehecháicha, rueda hekojojáramo. Heʼi datokuéra rehe peteĩ oñeimoʼãva guýpe, ndahaʼéi rueda rehe. Peteĩ valor plaboratorioValor pProbabilidad ojehecha haguã peteĩ desviación tuichaháicha térã tuichave pe ojehecha vaʼekuégui, rueda hekojojárire.Emoñeʼẽ opaite → 0,03 heʼi: rueda hekojojáva ojapo kóva 3% jey. Ndeʼíri: oĩ 97% probabilidad rueda isesgoha. Mokõiha ñeʼẽ oikotevẽta oikuaa mbaʼeichaitépa jepi oĩ rueda sesgadalaboratorioRueda sesgadaRueda idefecto físico rupi oñemoĩ kuára ndojojaivéi 1/37 ndive. Ndaʼijetopái, ojejuhu ikatu añoite su ha su jere ojehaipyréva reheve.Emoñeʼẽ opaite → ñepyrũrã, ha casino ag̃aguápe saʼieterei, upévare peteĩ resultado significativo peteĩchaguánte hetave ikatu haʼe suerte añoite peteĩ jejuhúgui.
Heta ñembojoja
Opaite prueba rejapóva peteĩ rueda hekojojápe oguereko 5% probabilidad ohasa haguã 5% nivelpe. Ehaʼã mokõipa rueda ha peteĩ ohasa. Ehaʼã peteĩ rueda mokõipa aravo pehẽnguépe ha peteĩ ohasa. Ehaʼã peteĩ muestra 37 kuáratembiporuKuáraPeteĩva umi 37 kuára orekóva número rotor-pe. Avei: slot, cup.Emoñeʼẽ opaite → aty, poteĩ sectorruedaSectorKuára oĩva ojoykére peteĩ arco ruedape, ndahaʼéi peteĩ aty tablero-pe.Emoñeʼẽ opaite → aty ha mbohapy saʼy aty reheve ha oĩta ohasáva. Pohã haʼe eiporavo prueba rehecha mboyve datokuéra, ejapo peteĩ jey, ha emoañete dato pyahúpe. Jeheka ojuhúva peteĩ rueda “sesgada” jepivegua haʼe voi omoheñóiva upe resultado.
Significancia ha tuichakue
Peteĩ muestra tuichaitéva ikatu omoĩ significativo peteĩ sesgo michĩmíva. Kuára hoʼáva 1/36,5-pe 1/37 rangue haʼe peteĩ defecto añeteguáva ohupytýta significancia mbovymi millón jerépe ha operdéta gueteri pirapire peteĩ jehepymeʼẽpirapireJehepymeʼẽMbaʼépa omeʼẽ peteĩ apuesta ogana vaʼekue, ojeʼéva “X a 1” ramo, apuesta repy ojevýva ári.Emoñeʼẽ opaite → 35 a 1-pe. Jugadorpe g̃uarã iñimportanteva haʼe efecto tuichakue: oĩ pa kuára hoʼáva 1/36-pe térã iporãvévape, ha mboy? Chi-cuadrado omombeʼu rueda rehe; kuára hoʼa jey añoite omombeʼu apuesta rehe.
Potencia
Ambue jejavy haʼe nderehechái peteĩ sesgo oĩva. 1.000 jere reheve, peteĩ kuára 1/30-pe (peteĩ sesgo tuichaitéva) ojejuhu mbyte jey añoite 5% nivelpe. Muestra tuichakue, ndahaʼéi arandu, omyatyrõ kóva. Muestra tuichakue kuatiarogue omeʼẽ papapykuéra.
Peteĩ medida práctica
Peteĩ sesgo ñeʼẽ iñimportante haguã: prueba ojeiporavóva tenonderãite, p < 0,01 ha ndahaʼéi 0,05, ñembojey peteĩ muestra independiente tuichakue ojoguávape, ha kuára oñemboʼyvéva hoʼa jey oñeimoʼãva 1/34 térã iporãvéva ñembojey rire. Upe medida ojehupyty mbovymi jey ñembosarái tembiasakuépe ha arakaʼeve, umi jehaipy publiko ohechaukaháicha, peteĩ rueda ag̃agua oñangarekopyrépe.
Porandukuéra
Jepokuaa 1920 guive. Ndoguerekói mbaʼeve especial; 0,01 haʼe peteĩ medida iporãvéva rehesaʼỹijóramo heta rueda.
Ikatu nomeʼẽi resultado peteĩchagua. Ikatu haʼe crupier efecto, jehaipy jejavy térã dato ñemoinge apañuãi. Ejapo jey.
Nahániri. Heʼi distribución ndoikoporãiha. Sector ñehesaʼỹijo ha efecto tuichakue heʼi moõpa.
Matemática ñembosaráipe
Eñehaʼã raẽ ndete. Peteĩteĩ solución oñeñomi; eipeʼa reime vove preparado.
Peteĩ rueda ceroruedaCeroPe kuára hovyũ añoite ni peteĩ apuesta pirapire joja, docena térã columna ndojahoʼíriva; casino ventaja ypykue. Avei: cero añoite, 0.Emoñeʼẽ opaite → doble rehegua ojeʼéva, docenaapuestaDocena1–12, 13–24 térã 25–36, ohepymeʼẽ 2:1.Emoñeʼẽ opaite → peteĩha osẽ 742 jey 3.000 jerépe. ¿Mboy desviación estándarmatemáticaDesviación estándarVarianza raíz cuadrada; mombyrykue jepiguáva peteĩ resultado ha valor esperado mbytépe.Emoñeʼẽ opaite → promedio guýpe upéva, ha mboy jey peteĩ rueda hekojojáva ojapóta upéva?
Ehechauka solución
Mbohovái Haʼete 8,1 desviación estándar guýpe. Peteĩ rueda hekojojáva ojapóta upéva haʼete peteĩ jey 3 × 10¹⁵ ñehaʼãme, haʼéva arakaʼeve. Mbohovái oñemoherakuãva porandu ndive heʼi 11,75; ore rohupyty 8,07.
Docena peteĩha oguereko 12 umi 38 kuáratembiporuKuáraPeteĩva umi 37 kuára orekóva número rotor-pe. Avei: slot, cup.Emoñeʼẽ opaite → apytégui. 3.000 jerépe promedio haʼe 3.000 × 12/38 = 947,4 jeity, ñemyasãi √(3.000 × 12/38 × 26/38) = 25,5 reheve.
742 oĩ 205,4 promedio guýpe: 205,4/25,5 = 8,07 ñemyasãi.
Peteĩ rueda hekojojáva ofalta mbohapy ñemyasãi haʼete peteĩ jey 740 ñehaʼãme; ocho ñemyasãi, haʼete peteĩ jey 3 × 10¹⁵-pe (campana curva, peteĩ lado). Oñemoʼãramo jepe moleʼehára ohechakuaa hague pe ivaivéva mbohapy docena apytégui, mbaʼeve iñimportantéva noñemoambuéi. Peteĩ resultado koichagua heʼi rueda, térã papapy, oĩ vaiha. Peteĩ rueda peteĩ cero reheguápe pe papapy voi haʼeta 9,0 ñemyasãi guýpe (promedio 973,0, ñemyasãi 25,6).
Jepukarã
Peteĩ rueda hekojojáva mokõipagui haʼe “significativo”. Upéva heʼise upe papapy.
Ñeʼẽ ypykue
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, ruleta rehegua porandukuéra.