Prueba chi-cuadrado
Prueba jepiveguáva oporandúva: “ko 37 papapy haʼe pa rueda hekojojáva omeʼẽtava?”
χ² = Σ (ojehecháva − oñehaʼarõva)² / oñehaʼarõva opaite 37 kuára rehe. Ejesaʼỹijo chi-cuadrado distribución 36 grado de libertad ndive rehupyty haguã peteĩ valor p.
Mbaʼéichapa ojecalcula
Papapy oñehaʼarõva peteĩ-peteĩ kuárapetembiporuKuáraPeteĩva umi 37 kuára orekóva número rotor-pe. Avei: slot, cup.Emoñeʼẽ opaite → haʼe n/37. Peteĩ-peteĩ kuárape, emboheta ijupe ojehecháva ha oñehaʼarõva mbytegua joavy ha embojaʼo oñehaʼarõvape; embojoapy 37 término. Rueda hekojojáva omeʼẽ valor 36 jerére promedio-pe (grado de libertadlaboratorioGrado de libertadMboy valor independiente oĩ peteĩ estadísticape. Prueba chi-cuadrado 37 kuárape haʼe 36, umi ñepapa ojoajúvo oguahẽvaʼerã total-pe.Emoñeʼẽ opaite →), desviación estándarmatemáticaDesviación estándarVarianza raíz cuadrada; mombyrykue jepiguáva peteĩ resultado ha valor esperado mbytépe.Emoñeʼẽ opaite → haimete 8,5 reheve. 51,0 ári haʼe significativo 5% nivelpe; 58,6 ári 1%-pe. Ruleta rueda sesgo ñehesaʼỹijoha ocalcula estadístico ha valor plaboratorioValor pProbabilidad ojehecha haguã peteĩ desviación tuichaháicha térã tuichave pe ojehecha vaʼekuégui, rueda hekojojárire.Emoñeʼẽ opaite → hekopetéva función gamma incompleta regularizada rupi.
Peteĩ techapyrã ojejapopyréva
1.000 jere. Mbohapypa poteĩ kuára oguereko 20 guive 34 jey; kuára 8 oguereko 41. Oñehaʼarõva haʼe 27,03. Kuára 8 término añoite (41 − 27,03)²/27,03 = 7,2. Ñaimoʼãna ambue 36 término oñembojoapy 38-pe (jepiveguáva). χ² = 45,2 36 df ndive, p ≈ 0,14. Ndahaʼéi significativo: rueda hekojojáva ojapo kóva peteĩ jey pokõigui. Kuára 8 haʼe peteĩ candidato, ndahaʼéi peteĩ jejuhu, ha mbohovái haʼe ambue mil jere.
Oñeimoʼãva
Jere independientematemáticaJere independientePeteĩteĩ jere oguereko peteĩchagua probabilidad, mbaʼépa oikovaʼekue jepe. Opa ñepapa ko sitiope pyenda.Emoñeʼẽ opaite →, ha papapy oñehaʼarõva 5 michĩvéramo peteĩ-peteĩ kuárape, heʼiséva n ≥ 185 prueba ovale haguã, ha hetaitereive ideporã haguã. Rembojeheʼávo jere heta ruedagui reñemboyke tenonderaitéva oñeimoʼãvagui ijespíritupe (rehaʼã peteĩ ñembojeheʼa, ndahaʼéi peteĩ rueda). Peteĩ crupier firma efecto oñemboykéta añetehápe, ha omboʼyvéta χ² ni peteĩ kuára oñemboʼyveʼỹre físicamente.
Pearson ha Monte Carlo
Karl Pearson opublika prueba 1900-pe, ha peteĩva ijehaipy ñepyrũrã haʼe vaʼekue 26.306 jere ruleta Monte Carlo-pegua ojehaipyréva, ojuhúva peteĩchaguaʼỹ hetaiterei azar haʼe haguã ha heʼi “Monte Carlo ruleta… ndahaʼéi azar ñembosarái”. Ambue ohaíva upe rire heʼi periodistakuéra ohaíva jere peteĩ periódicope g̃uarã oinventa hetavéva, ha upéva haʼe voi peteĩ mboʼe dato ypy rehegua.
Pearson opublika prueba chi-cuadrado bondad de ajuste rehegua, jere Monte Carlo techapyrã ramo.
Ojeporandu jere datokuéra rehe; ohaíva ojehecha oinventa hague racha.
Fisher omoĩ porã grado de libertad; 5% jepokuaa opyta.
Estadístico kuéra oiporu ruleta jere kuatiañeʼẽ dato ramo peteĩchagua prueba-rã.
García-Pelayo família oiporu método dato añetegua ojehaipyréva reheve ha ogana Madrid-pe.
Casinokuéra ojapo upe prueba voi irueda rehe mantenimiento jepiveguáicha.
Peteĩ prueba añetegua: rueda automática Las Vegas-pe
Jugadorkuéra jepi oimoʼã peteĩ rueda automática omomombyryha bolatembiporuBolaPe bola michĩ oñemombóva hapére rotor ojerevúvo. Koʼág̃agua bola ojejapo ivorine térã Teflon-gui, 18–21 mm.Emoñeʼẽ opaite → apuesta tuichávagui. Peteĩ ñehesaʼỹijo 2017-pe ohaʼã upe ñeimoʼã Interblock rueda crupierʼỹre ceroruedaCeroPe kuára hovyũ añoite ni peteĩ apuesta pirapire joja, docena térã columna ndojahoʼíriva; casino ventaja ypykue. Avei: cero añoite, 0.Emoñeʼẽ opaite → doble reheve Las Vegas-pe, oapostávo peteĩ arco po número ojoykeguáva rehe, apuesta peteĩ wheel clocker ojapóvaicha. 299 jerépe arco ogana 29 jey 39,3 oñehaʼarõva rangue, peteĩ ñembyky rueda hekojojáva omeʼẽva haimete 4% jey. Chi-cuadrado opaite 38 kuára rehe haʼe vaʼekue 45,29 37 grado de libertad ndive: p = 16,5%. Mokõiha muestra 1.204 jere mbohapy ruedape omeʼẽ χ² = 34,79, p = 57%, ha ni peteĩ arco ojehaʼãva ndahaʼéi significativo. Mokõive muestra oñondive, 1.503 jere, omeʼẽ χ² = 41,75, p = 27%. Ñeʼẽ paha: ndaipóri prueba rueda omomombyryha bola. Tenonderaitéva muestra añoite ojehecha iñeimoʼãmbyre; mokõiha haʼe omoĩ porãva.
Chi-cuadrado rire
Peteĩ kuára ojeimoʼãvarã añoite, prueba binomial ipuʼakave. Peteĩ arco ojeimoʼãvarã, sectorruedaSectorKuára oĩva ojoykére peteĩ arco ruedape, ndahaʼéi peteĩ aty tablero-pe.Emoñeʼẽ opaite → prueba z sector ñehesaʼỹijo kuatiaroguépe. Chi-cuadrado haʼe prueba omnibus: heʼi oĩha mbaʼe ndoikoporãiva ha ndeʼíri mbaʼépa. Eiporu raẽ, upéi ehesaʼỹijo.
Fórmula
Porandukuéra
37 papapy oñembojoapyvaʼerã n-pe, upévare 36 añoite ikatu oñemoambue sãsõme.
Rueda peteĩ kuára 1/25-pe reheve 10.000 jerépe omeʼẽta peteĩ kuára término 60 jerére ijehegui; χ² 100 jerére, p haimete cero.
Técnicamente heẽ, 5,4 oñehaʼarõva peteĩ-peteĩ kuárape. Ndojuhumoʼãi mbaʼeve, ndahaʼéirõ peteĩ rueda ikuára oñemboty pegamento reheve.
Jepukarã
Embojoapy ñemondýi ojembohetapyre ijupe. Ejesaʼỹijo 51,0 ndive.
Ñeʼẽ ypykue
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Organic Roulette Experiment.”